Zamanlama neden bu kadar önemli?
Söz tek başına yetmez; doğru ton ve zaman da en az onun kadar önemlidir. Aynı cümle sakin bir pazar sabahı bir istek gibi duyulur, yorucu bir günün sonunda ise suçlama gibi.
Bunun bir nedeni bedendir. Kendini saldırı altında hissettiğinde beden alarma geçer. Gottman Enstitüsü bu hâle “flooding”, yani sel basması der. Julie Gottman bu anı tünel görüşü ve tünel işitmesi diye anlatır: Kişi karşısındakini doğru duyamaz, ne demek istediğini de doğru söyleyemez. Böyle bir anda iyi niyetle kurulmuş bir cümle bile yanlış yere düşer.
Hangi anlar zor konuşmaya uygun değildir?
Bazı anlar konuşmayı daha başlamadan zora sokar:
- Uykusuz ya da çok yorgunken. UC Berkeley’de yapılan bir araştırmada, kötü uyunan bir gecenin ertesinde çiftler birbirine karşı daha olumsuz hissetti. Karşısındakinin duygularını okuma ve anlaşmazlığı çözme becerileri de zayıfladı.
- Bir yere yetişmeye çalışırken. Konuşma yarıda kalır, yarım kalan konu da büyür.
- Kavganın hemen ardından. Beden henüz sakinleşmemişken konuyu yeniden açmak çoğu zaman aynı kavgayı yeniden başlatır.
- Başkalarının yanında. Kalabalıkta açılan konu, karşındakini kolayca savunmaya iter.
- Dikkat dağınıkken. Telefon elindeyken ya da ekran açıkken söylenen söz yarım duyulur.
Doğru anı birlikte nasıl seçersiniz?
Zor bir konuyu açmadan önce izin iste: “Seninle önemli bir konuyu konuşmak istiyorum. Bu akşam yemekten sonra uygun mu?” Bu küçük soru karşındakine hazırlanma fırsatı verir. Konuşma bir baskına değil, bir randevuya döner. Örneğin Ege, Yeliz’in iş çıkışı en yorgun olduğu saatte değil, pazar sabahı kahvaltıdan sonra konuşmayı önerebilir.
Gottman Enstitüsü bunun daha düzenli bir biçimini önerir: haftada bir, yaklaşık bir saatlik sabit bir buluşma. Sessiz bir yerde, telefonlar uzaktayken oturursunuz. Önce ikiniz de geçen hafta karşınızdakinin yaptığı ve hoşunuza giden şeyleri söylersiniz, sonra konulara geçersiniz. Böyle sabit bir zaman, her derdin konuşulacağı bir yeri olduğu güvencesini verir. Konular kavgaya dönüşmeden önce ele alınır.
Gerilim yükselirse ne yapmalısın?
Doğru zamanı seçsen de konuşmanın ortasında gerilim yükselebilir. Yüzün ısınıyorsa, dişlerin ya da yumrukların sıkılıyorsa, midene yumruk yemiş gibi hissediyorsan konuşmayı zorlama. Mola ver:
- Molayı kendi adına iste. “Ben şu an çok gerildim, biraz ara vermem gerek” de. “Sen çok sinirlendin” deme.
- Ne zaman döneceğini söyle. John ve Julie Gottman 20–30 dakikalık bir ara önerir; ara 24 saati geçmemeli.
- Zihnini kavgadan uzaklaştır. Yürü, müzik dinle, derin nefes al. Gottman Enstitüsü bedenin sakinleşmesinin 20 dakika ya da daha uzun sürdüğünü belirtir.
- Kavgayı kafanda döndürme. Haklılık ya da intikam düşünceleri sakinleşmeni zorlaştırır.
Ertelemek ile kaçmak aynı şey mi?
Hayır. Ertelemek, konuyu daha uygun bir zamana taşımaktır. Kaçmak ise konuyu hiç açmamaktır. Aradaki fark, geri dönüş saatindedir: “Şimdi değil, akşam dokuzda konuşalım” bir ertelemedir. “Bu konuyu konuşmak istemiyorum” ise kapıyı kapatır. Söylenmeyen dertler kaybolmaz, birikir. Bu yüzden molanın ardından sözünde dur ve konuşmaya geri dön.
Bu yazı genel bilgi verir; terapi ya da çift danışmanlığı yerine geçmez. Konuşmalarınız sık sık kavgaya dönüyorsa ya da kendini güvende hissetmiyorsan bir uzmandan destek almak iyi olur.
Sentoora’da bunu nerede görürsün?
Doğru söz, doğru ton, doğru zaman. Sentoora’nın İlişki Astrolojisi, seçtiğin kişiyle aranızda bugün neyin iyi çalıştığını ve konuşmak için en uygun anın ne zaman olduğunu astrolojik yorumla gösterir. Sentoora yanılabilir; ne zaman konuşacağına yine sen karar verirsin.